Năm 2022, sự ra đời của ChatGPT do OpenAI phát triển đã làm chao đảo cả thế giới. Chỉ trong thời gian ngắn, AI len lỏi vào mọi lĩnh vực từ giáo dục, y tế cho đến tài chính. Trong thế giới đầu tư, trí tuệ nhân tạo được kỳ vọng sẽ giúp con người ra quyết định nhanh hơn, chính xác hơn, và giảm bớt yếu tố cảm xúc vốn là điểm yếu cố hữu của nhà đầu tư. Tuy nhiên, cùng với sự bùng nổ đó, nhiều ý kiến trái chiều cũng xuất hiện: Liệu AI có thực sự là một xu hướng phát triển tất yếu, hay chỉ là một “bong bóng” công nghệ đang ngày càng phình to và có thể vỡ bất cứ lúc nào?
Ứng dụng AI trong đầu tư tài chính
Sự xuất hiện của trí tuệ nhân tạo (AI) đang tái định hình toàn bộ ngành tài chính. Nếu trước đây, công nghệ chỉ dừng lại ở việc hỗ trợ tự động hóa và xử lý dữ liệu, thì hiện tại, AI đã được ứng dụng sâu hơn vào các tác vụ lặp lại trong hệ thống tài chính.
Trong lĩnh vực đầu tư chứng khoán, AI đã giúp thay đổi toàn diện cách thức phân tích và giao dịch. Các mô hình máy học có khả năng xử lý hàng tỷ điểm dữ liệu chỉ trong tích tắc, từ biến động giá cổ phiếu, báo cáo tài chính, đến cảm xúc của nhà đầu tư trên mạng xã hội, nhằm dự báo xu hướng thị trường với độ chính xác ngày càng cao. Một xu hướng đang nổi là các công ty chứng khoán triển khai chatbot AI hoặc trợ lý ảo thông minh để trả lời câu hỏi của khách hàng, cung cấp thông tin thị trường theo thời gian thực, gợi ý danh mục hoặc khuyến nghị giao dịch cá nhân hóa dựa trên khẩu vị rủi ro của từng nhà đầu tư.
Trong ngành ngân hàng, AI được xem là “bộ não” giúp tái cấu trúc hoạt động và dịch vụ. Các ngân hàng lớn như Vietcombank, MB, Techcombank, VietinBank hay BIDV đã bắt đầu triển khai hệ thống AI trong nhiều khâu: từ chấm điểm tín dụng tự động, phát hiện gian lận, định danh khách hàng (eKYC) đến AI Marketing cá nhân hóa sản phẩm và ưu đãi. Đặc biệt, sự xuất hiện của Generative AI – trí tuệ nhân tạo tạo sinh, đang mở ra bước tiến mới: ngân hàng có thể tự động tạo báo cáo tín dụng, tóm tắt hồ sơ khách hàng, hay thậm chí mô phỏng các kịch bản rủi ro dựa trên dữ liệu quá khứ. Điều này không chỉ giúp tăng tốc độ xử lý và tiết kiệm chi phí, mà còn nâng cao chất lượng ra quyết định và trải nghiệm khách hàng.
Rủi ro khi ứng dụng AI
Tuy nhiên, cùng với những cơ hội lớn là những thách thức không nhỏ. AI vẫn có thể đưa ra quyết định sai lệch nếu dữ liệu đầu vào thiếu chính xác hoặc thiên lệch. Các chuyên gia cảnh báo rằng “AI mạnh mẽ nhưng không hoàn hảo”, vì vậy, vai trò giám sát của con người vẫn là yếu tố cốt lõi. Nhiều ngân hàng và công ty tài chính đã áp dụng mô hình “human in the loop”, tức là AI hỗ trợ ra quyết định, nhưng con người vẫn là người phê duyệt cuối cùng.
Tự động hóa, tốc độ, và khả năng dự báo là ba lợi thế lớn nhất mà AI mang lại cho tài chính. Song, yếu tố quan trọng hơn cả chính là cách mà ngành tài chính kết hợp hài hòa giữa công nghệ và đạo đức, giữa dữ liệu và trực giác con người. Chỉ khi đó, AI mới thực sự trở thành công cụ giúp thị trường đầu tư minh bạch, hiệu quả và bền vững hơn.
Liệu AI là xu hướng bền vững hay bong bóng đầu tư?
Sự bùng nổ của AI trong vài năm gần đây đã tạo nên một làn sóng đầu tư khổng lồ, các ông lớn ngành công nghệ bao gồm OpenAI, Microsoft, Amazon, Alphabet, … đều đang chi mạnh tay cho cuộc chay đua AI này. Trong một buổi phỏng vấn vào cuối tháng 8, nhà sáng lập OpenAI Sam Altman thừa nhận “giới đầu tư hiện đang quá phấn khích với AI” và “AI chắc chắn cũng là bước ngoặt lớn nhất trong thời đại này”.
AI thực sự đã đem lại rất nhiều lợi ích cho nhà đầu tư, tuy nhiên, những tranh cãi về cơn sốt đầu tư AI vẫn tồn tại. Theo nhà đồng sáng lập Alibaba, Joe Tsai, ông lo ngại về quy mô đầu tư khổng lồ vào trung tâm dữ liệu đang vượt xa nhu cầu thực tế khi một số công ty đầu tư bất chấp nhu cầu không rõ ràng. Rob Rowe (chuyên gia từ Citi) lại có quan điểm tích cực hơn về cơn sốt. Ông nhận định các tập đoàn công nghệ ngày nay có dòng tiền và lợi nhuận ổn định, đủ khả năng tự tài trợ cho các khoản đầu tư lớn mà không phụ thuộc vào vốn vay, khác với thời dotcom khi nhiều công ty chưa có mô hình kinh doanh bền vững. Sam Altman cũng thừa nhận rằng AI đang có dấu hiệu “quá sốt”, khi nhiều startup chỉ với bản thuyết trình sơ sài đã được định giá hàng trăm triệu USD. Tuy nhiên, ông vẫn tin rằng một số nhà đầu tư có thể “cháy túi”, nhưng AI vẫn sẽ đem lại giá trị khổng lồ cho xã hội (Nguồn: VN Economy, “AI: Bong bóng đầu tư hay cuộc cách mạng tỷ USD?”)
Lời kết
Có thể thấy, AI vừa là cơ hội, vừa là thách thức. Ở góc độ ngắn hạn, “cơn sốt AI” rõ ràng mang màu sắc đầu cơ, thể hiện qua định giá phi thực tế của nhiều doanh nghiệp non trẻ. Nhưng ở góc độ dài hạn, AI đang mở ra những thay đổi mang tính cấu trúc đối với nền kinh tế từ năng suất lao động, tự động hóa, đến dịch vụ tài chính và đầu tư.
Bong bóng hay không vẫn là một câu hỏi chưa thể trả lời. Để AI thực sự trở thành động lực phát triển dài hạn, thị trường cần được dẫn dắt bởi sự minh bạch và đạo đức đầu tư. Suy cho cùng, AI không chỉ đang định hình lại cách đầu tư mà còn mở ra một hành trình mới cho thị trường tài chính.
Xem thêm các bài viết: Thông tin CFA, Tin tức thị trường, Tổng hợp công thức CFA, Đăng ký thi CFA, Thư viện đầu tư
