Bạn vừa cắt lỗ xong thì cổ phiếu liền “tím lịm”, nhưng vừa mua một mã mới sau hồi lâu cân nhắc thì thị trường lại giảm sập sàn? Nếu kịch bản “mua đỉnh, bán đáy” cứ lặp đi lặp lại thì có thể do bạn chưa nắm được ‘GIÓ ĐÔNG”
Bạn biết không? Ngay cả các hạt trong môi trường lỏng hoặc khí cũng không chuyển động ngẫu nhiên mà còn tuân thủ theo Brownian motion, thì các con số trên bảng điện cũng như vậy, nó cũng vận động tuần hoàn liên tục dưới tác động của chính sách vĩ mô hay dòng tiền của các định chế lớn. FES Academy sẽ cùng bạn tìm hiểu 4 giai đoạn của vận động của thị trường, từ đó xác định vị trí hiện tại của thị trường Việt Nam và đưa ra những chiến lược đầu tư phù hợp với bối cảnh hiện tại.
4 pha vận động của thị trường chứng khoán
Như một quy luật chung, mọi nền kinh tế và thị trường chứng khoán đều phải trải qua 4 giai đoạn sau:
- Trough (Chạm đáy): Đây là khi nền kinh tế ở trong tình trạng xấu nhất, nhiều doanh nghiệp phá sản và tỷ lệ thất nghiệp đạt kỷ lục. Để cứu lấy nền kinh tế, ngân hàng trung ương sẽ bắt đầu hạ lãi suất để tăng cung tiền ra thị trường. Dòng tiền “tiền rẻ” này có xu hướng âm thầm thu gom những cổ phiếu giá rẻ từ những nhà đầu tư hoảng loạn cắt lỗ.
- Expansion (Pha mở rộng): Khi “tiền rẻ” đã ngấm vào nền kinh tế, doanh nghiệp hoạt động tốt hơn giúp GDP tăng trưởng mạnh. Thị trường chứng khoán sôi động trở lại thúc đẩy giá cổ phiếu tăng.
- Peak (Đạt đỉnh): Đây là thời điểm nền kinh tế đạt đỉnh, nhà đầu tư có thể đạt được mức tăng trưởng kỷ lục. Giá chứng khoán được thổi phồng tạo ra nguy cơ xuất hiện bong bóng. Để “hạ nhiệt” nền kinh tế, ngân hàng trung ương dần “rục rịch” tăng lãi suất.
- Contraction (Pha thu hẹp): Lãi suất tăng cao “bóp nghẹt” nguồn lợi nhuận của doanh nghiệp. Bong bóng vỡ tung, giá cổ phiếu giảm mạnh và dòng tiền tháo chạy khỏi thị trường này để tìm đến những kênh đầu tư an toàn hơn.
Thị trường Việt Nam đang ở vị trí nào?
Với những dữ liệu kinh tế mới nhất tính đến đầu năm 2026, có thể nhận định rằng, thị trường Việt Nam đang nằm tại pha mở rộng (Expansion) và sẵn sàng đón nhiều làn sóng tăng trưởng mới.
Đầu tiên, nền kinh tế Việt Nam đã khép lại năm 2025 với mức tăng trưởng GDP ấn tượng (8,02%), tạo đà tâm lý vững chắc. Bước sang năm 2026, Standard Chartered nhận định kinh tế Việt Nam tiếp tục tăng mạnh trong năm 2026 với GDP dự báo tăng 7,2% bất chấp những rủi ro từ thương mại, thuế quan và bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều bất định.
Tiếp theo, môi trường lãi suất và dòng tiền hiện tại vẫn ủng hộ sự tăng trưởng của thị trường chứng khoán. Dù áp lực tỷ giá đôi lúc xuất hiện, Ngân hàng Nhà nước vẫn duy trì chính sách tiền tệ linh hoạt với mức lãi suất tái cấp vốn neo ở mức 4,5%. Tiền trong nền kinh tế đang được bơm ra để phục vụ sản xuất kinh doanh và đầu tư công, tạo điều kiện cho thị trường chứng khoán hoạt động sôi nổi.
Đặc biệt, sau gần một thập kỷ chờ đợi, sự kiện FTSE Russell chính thức nâng hạng Việt Nam lên thị trường mới nổi (Emerging Market) sẽ có hiệu lực vào tháng 9/2026. Sự kiện này sẽ kích hoạt hàng tỷ USD dòng vốn ngoại từ các quỹ đầu tư đổ bộ vào nước ta, tạo đà cho thị trường chứng khoán bứt phá lên nhiều cột mốc mới.
Nên hành động gì ở hiện tại?
Biết được thị trường đang ở pha mở rộng chỉ là bước khởi đầu, điều quan trọng hơn là bạn cần biết cách phân bổ vốn vào những nhóm ngành phù hợp. Trong bối cảnh này, dòng vốn ngoại có xu hướng tìm đến những cổ phiếu có vốn hóa lớn, thanh khoản cao và còn “room ngoại”. Nhóm ngành ngân hàng, chứng khoán (hưởng lợi trực tiếp từ thanh khoản tỷ đô) và công nghệ, bán lẻ (hưởng lợi từ sự phục hồi sức mua) sẽ là hướng đầu tư phù hợp.
Tuy nhiên, bữa tiệc nào cũng sẽ có lúc tàn, và bạn phải biết cách bảo vệ tài sản của mình trước khi thị trường đạt đỉnh (Peak) và bước vào pha suy thoái (Contraction phase). Hãy ghi nhớ những dấu hiệu sau:
- Thanh khoản tỷ lệ nghịch với giá: Khối lượng giao dịch tăng rất cao nhưng giá cổ phiếu chỉ đi ngang là một dấu hiệu của việc “cá mập” đang miệt mài phân phối xả hàng
- “Người người nhà nhà” đầu tư chứng khoán: Khi các hội nhóm đầu tư đua nhau quảng cáo những khóa học đầu tư mới, khi cả anh xe ôm hay bà bán rau cũng khuyên bạn nên mua mã này mã nọ, thì bong bóng đã căng hết cỡ. Khi tất cả đều lạc quan và mọi người đều muốn gia nhập thị trường, đó là lúc bạn nên thu hẹp danh mục của mình để chờ một chu kỳ mới
Kết luận
Đầu tư chứng khoán chưa bao giờ là trò chơi may rủi, mà là một bài kiểm tra khả năng nhìn nhận thị trường của chính bạn. Trong đó, xác định được vị trí của thị trường trong chu kỳ kinh tế là một yêu cầu không thể thiếu. Đồng thời, hãy luôn giữ một cái đầu lạnh, bám sát các chỉ báo vĩ mô và sẵn sàng tâm thế tái cấu trúc danh mục khi dấu hiệu thị trường đảo chiều xuất hiện.
Xem thêm các bài viết: Thông tin CFA, Tin tức thị trường, Tổng hợp công thức CFA, Đăng ký thi CFA, Thư viện đầu tư
