Khi bước chân vào thế giới tài chính, có thể bạn sẽ lạc vào một ma trận với vô vàn các loại hàng hóa và công cụ đầu tư khác nhau. Đối với một nhà đầu tư nghiệp dư, việc phân biệt chúng có thể chỉ dừng lại ở tên gọi. Nhưng đối với một nhà đầu tư chuyên nghiệp, việc thấu hiểu bản chất, rủi ro và đặc tính dòng tiền của từng loại tài sản là yêu cầu bắt buộc để xây dựng một danh mục đầu tư hiệu quả.
Trong bài viết này, FES Academy sẽ cùng bạn đi sâu vào bản chất của 3 loại tài sản tài chính cơ bản nhất cấu thành nên thị trường chứng khoán, bao gồm cổ phiếu, trái phiếu và phái sinh.
Cổ phiếu – Vị thế của người làm chủ
Khi nhắc đến đầu tư, đa số mọi người sẽ nghĩ ngay đến cổ phiếu. Về bản chất, cổ phiếu đại diện cho quyền sở hữu của bạn đối với một doanh nghiệp. Khi nắm giữ cổ phiếu, bạn chính thức trở thành một cổ đông và sở hữu một phần nhỏ của công ty đó. Lúc này, bạn có quyền tham gia biểu quyết những vấn đề quan trọng của doanh nghiệp, có quyền sở hữu một phần thu nhập, đồng thời chịu một phần trách nhiệm với những nghĩa vụ chi trả của doanh nghiệp.
Đặc điểm quan trọng của cổ phiếu là tính chất “lời ăn lỗ chịu”. Dòng tiền của bạn khi đầu tư cổ phiếu đến từ cổ tức và sự tăng giá cổ phiếu khi bán, tức trên lý thuyết, lợi nhuận có bạn có thể là vô hạn. Tuy nhiên, nếu công ty phá sản, bạn có thể sẽ mất toàn bộ số vốn góp ban đầu, và chỉ nhận được sự thanh toán từ công ty với thứ tự sau cùng. Chính vì rủi ro cao hơn và dòng cổ tức không cố định, kỳ vọng lợi nhuận của cổ phiếu trong dài hạn thường cao hơn so với các kênh an toàn khác.
Trái phiếu – Vị thế của chủ nợ
Ngược lại với cổ phiếu, trái phiếu đại diện cho mối quan hệ giữa người đi vay và người cho vay. Khi bạn mua trái phiếu Chính phủ hoặc trái phiếu doanh nghiệp, bạn đang đóng vai trò là chủ nợ, và tổ chức phát hành là con nợ. Do đó, tương tự như cho vay, dòng tiền từ trái phiếu là dòng tiền cố định, bao gồm phần lãi được trả đều đặn và phần vốn gốc được hoàn trả khi trái phiếu đáo hạn.
Tuy không sở hữu công ty và không có quyền biểu quyết trong đại hội cổ đông, nhưng bạn có một lá chắn an toàn hơn, đó là sự ưu tiên thanh toán. Trong trường hợp xấu nhất là công ty giải thể, người nắm giữ trái phiếu sẽ được ưu tiên trả tiền trước các cổ đông. Chính vì tính chất an toàn hơn này, trái phiếu thường được xem là một công cụ giúp ổn định danh mục đầu tư khi thị trường biến động. Tuy nhiên, trái phiếu không phải là công cụ phi rủi ro, rủi ro lãi suất và rủi ro tín dụng vẫn là những yếu tố quan trọng mà bạn cần cân nhắc khi lựa chọn một trái phiếu vào danh mục đầu tư của mình.
Phái sinh – Công cụ của những “phù thủy tài chính”
Khác với cổ phiếu và trái phiếu bản thân đã mang giá trị, giá trị của hợp đồng phái sinh lại được tính toán từ giá trị của các tài sản khác, gọi là tài sản cơ sở. Các loại phái sinh phổ biến bao gồm hợp đồng kỳ hạn, tương lai, quyền chọn và hoán đổi. Hãy tưởng tượng bạn đặt cược vào giá vàng ngày mai sẽ tăng, nhưng bạn không thực sự mua vàng về nhà để cất trữ. Khi này, bạn có thể mua một hợp đồng phái sinh để chốt giá vàng, và bạn sẽ nhận được khoản lãi lớn nếu giá vàng thật sự tăng.
Phái sinh được xem là một công cụ tài chính phức tạp, đa dạng về cấu trúc, rủi ro, lợi nhuận và được sử dụng với nhiều mục đích khác nhau. Một chức năng phổ biến của phái sinh là phòng ngừa rủi ro, ví dụ như một hãng hàng không mua hợp đồng phái sinh dầu để chốt giá nhiên liệu, tránh rủi ro giá dầu tăng. Bên cạnh đó, phái sinh còn là công cụ đầu cơ ưa thích của các trader để tìm kiếm lợi nhuận khổng lồ nhờ đòn bẩy cao.
Kết luận: Mảnh ghép nào cho danh mục của bạn?
Để trở thành một nhà quản lý tài sản chuyên nghiệp, bạn không thể chỉ yêu thích cổ phiếu mà bỏ qua trái phiếu, hay e sợ phái sinh mà không dám tìm hiểu. Một danh mục đầu tư hiệu quả là sự kết hợp hài hòa giữa các lớp tài sản này để tối ưu hóa lợi nhuận trên một mức rủi ro chấp nhận được.
Ngày nay, với sự phát triển của công nghệ và phương thức giao dịch, các loại tài sản tài chính trên liên tục xuất hiện nhiều đặc điểm mới, giúp thị trường tài chính trở nên ngày càng đa dạng. Do đó, việc thành thạo tính chất, đặc tính dòng tiền và rủi ro của từng loại công cụ trên cùng với một tư duy thị trường nhạy bén luôn là kỹ năng không thể thiếu để đạt được thành công trong lĩnh vực đầu tư.
Xem thêm các bài viết: Thông tin CFA, Tin tức thị trường, Tổng hợp công thức CFA, Đăng ký thi CFA, Thư viện đầu tư
